AI LÀ NGƯỜI CHỊU TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI CHO CÁC NẠN NHÂN KHI ĐỂ CHÁY CHUNG CƯ MINI?

1. Người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân khi cháy chung cư mini 

Người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân khi cháy chung cư mini được quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể như sau:

 

“Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

 

Theo quy định trên, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

 

Do đó, để xác định người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân trong vụ cháy chung cư mini thì phải xác định được nguyên nhân gây ra vụ cháy, từ đó quy trách nhiệm cho ai (những ai) là người có lỗi để xảy ra vụ cháy này.

 

Hậu quả vụ cháy chung cư mini trên địa bàn quận Thanh Xuân đã gây ra thiệt hại rất nghiêm trọng về tài sản và tính mạng của nhiều người. Sau sự việc đau lòng này xảy ra, người dân cũng quan tâm về việc nếu xảy ra cháy nổ tại các tòa nhà chung cư thì ai sẽ phải chịu trách nhiệm. Theo đó, nếu không may xảy ra cháy nổ tại khu chung cư, đầu tiên cần phải xác định nguyên nhân cháy là gì; việc cháy nổ xảy ra là lỗi cố ý hay vô ý; hệ thống tòa nhà có đảm bảo đủ tiêu chuẩn về PCCC theo quy định hay không; công tác quản lý vận hành và giám sát được thực hiện đúng theo nội quy quy định không để xác minh các vấn đề xung quanh và trên cơ sở này mới xác định được trách nhiệm sẽ thuộc về ai.

 

Hiện các cơ quan có thẩm quyền cũng đang bước đầu điều tra, nhanh chóng làm rõ nguyên nhân cũng như xác định người chịu trách nhiệm, người có lỗi trong vụ cháy này: 

 

+ Nếu nguyên nhân xảy ra do hệ thống PCCC của chung cư không đạt tiêu chuẩn theo quy định thì trách nhiệm sẽ thuộc về chủ đầu tư chung cư đó.

 

+ Nếu là các nguyên nhân khác thì tùy vào bản chất và hậu quả của vụ việc sẽ xác định trách nhiệm của từng đối tượng cụ thể. Ai được xác định là đối tượng gây ra cháy nổ sẽ phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 51 Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt tiền lên đến 10 triệu đồng hoặc xử lý hình sự tùy vào từng trường hợp.

 

Như vậy, sau khi có kết luận của cơ quan điều tra, bên cạnh việc xử lý theo quy định thì người này còn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ và tài sản của các nạn nhân trong vụ hoả hoạn theo quy định .

2. Nạn nhân vụ cháy được bồi thường như nào?

*Được bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 

 

Căn cứ quy định tại Điều 584 Bộ luật dân sự 2015 nêu trên thì người nào có hành vi xâm phạm sức khoẻ, tính mạng, tài sản… của người khác thì phải bồi thường theo thiệt hại thực tế của các nạn nhân.

 

Ở vụ việc cháy chung cư mini thời gian gần đây, thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ và tài sản của người dân là vô cùng to lớn.

 

Người gây ra thiệt hại, có lỗi trong vụ việc sẽ là người phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân. Có thể kể đến các thiệt hại dưới đây:

 

- Với các nạn nhân bị tử vong: Các khoản bồi thường gồm chi phí cấp cứu, mai táng, tiền cấp dưỡng mà nạn nhân phải thực hiện cấp dưỡng và một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần.

 

- Với các nạn nhân bị thương, sức khỏe bị ảnh hưởng: Các khoản bồi thường gồm chi phí cấp cứu, hồi phục sức khỏe, chi phí chăm sóc, thu nhập bị mất/giảm sút… và một khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần.

 

- Với những tài sản đã bị mất gồm đồ đạc trong gia đình, xe cộ… của các nạn nhân: Giá trị tài sản bị huỷ hoại, bị hư hỏng cùng lợi ích gắn với việc sử dụng tài sản đó bị mất hoặc giảm sút…

 

Lưu ý: Các loại thiệt hại về tài sản, về sức khỏe… sẽ được bồi thường theo thực tế và theo thỏa thuận của các bên. Riêng khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần thì sẽ do các bên thỏa thuận. Nếu không thoả thuận được thì mức bồi thường bù đắp tổn thất tinh thần tối đa cho một người bị tử vong là 180,0 triệu đồng.

 

* Được chi trả bảo hiểm cháy nổ

 

Trong trường hợp chủ toà nhà chung cư mini mua bảo hiểm cháy nổ cho công trình xây dựng thuộc trường hợp có nguy hiểm về cháy, nổ thì cơ quan bảo hiểm phải xác định mức độ thiệt hại, mức bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.

 

Tuy nhiên, những trường hợp không được công ty bảo hiểm chi trả nêu tại khoản 2 Điều 25 Nghị định 67/2023/NĐ-CP: 

 

- Thiệt hại về cháy nổ do các thiết bị điện chịu tác động trực tiếp của việc chạy quá tải, quá áp lực, đoản mạch…

 

- Thiệt hại do vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và là nguyên nhân trực tiếp gây ra cháy nổ.

 

- Thiệt hại cháy nổ xảy ra do đốt rừng, bụi cây, đồng cỏ…

 

Do đó, sau khi có kết luận của cơ quan điều tra, xét theo mức độ vi phạm, lỗi vi phạm, mức độ thiệt hại của vụ cháy nổ để xác định mức bồi thường phù hợp.

 

* Được hưởng bảo hiểm xã hội

 

Với những nạn nhân tử vong hoặc bị thương trong vụ cháy chung cư mini có tham gia bảo hiểm xã hội thì có thể được cơ quan bảo hiểm chi trả tiền bảo hiểm như sau:

 

- Người bị tử vong: Chế độ tử tuất gồm trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất một lần/tuất hàng tháng.

- Với người bị thương: Chế độ ốm đau khi bản thân mình bị thương và khi con dưới bảy tuổi bị thương.

 

Lưu ý: Bảo hiểm trong trường hợp này có thể là bảo hiểm bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện. Tuỳ vào việc tham gia bảo hiểm loại nào để các nạn nhân được hưởng quyền lợi tương ứng.

 

* Được hưởng quyền lợi về bảo hiểm nhân thọ

 

Nạn nhân được hưởng bảo hiểm nhân thọ theo từng hợp đồng, chương trình mà những người này tham gia. Quyền lợi được hưởng sẽ do các nạn nhân này thoả thuận với công ty bảo hiểm.

 

3. Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với người có lỗi làm cháy chung cư mini

 

Căn cứ theo Điều 588 Bộ luật dân sự 2015 thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại được quy định như sau:

 

“Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.”

 

Như vậy, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với người có lỗi làm cháy chung cư mini là 03 năm kể từ ngày vụ cháy xảy ra.

 

4. Người vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy bị truy cứu trách nhiệm hình sự thế nào?

Trong trường hợp chung cư mini xảy ra cháy nổ gây thiệt hại lớn về người thì cần xác định yếu tố lỗi là của chủ sở hữu hay người sử dụng của chung cư mini này. Nếu lỗi do người sử dụng chung cư mini gây ra thì người thuê trọ sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trong vụ cháy này. Nếu lỗi là do chủ sở hữu chung cư mini để xảy ra cháy, gây thiệt hại lớn về người thì sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về vấn đề cháy nổ này; đồng thời họ không được yêu cầu người sử dụng chung cư mini phải chịu trách nhiệm cùng mình.

 

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng, lỗi của chủ sở hữu chung cư mini cũng bao gồm cả xác định trách nhiệm của chủ sở hữu trong việc xin giấy phép, quản lý và vận hành chung cư mini. Trường hợp chủ sở hữu không đáp ứng được các quy định về PCCC theo quy định thì sẽ bị coi là có lỗi và phải chịu trách nhiệm liên quan trong vụ việc cháy chung cư mini ở Hà Nội.

 

Theo đó, Tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy được quy định tại Điều 313 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 115 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 như sau:

 

“Tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy

1. Người nào vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 08 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

4. Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 Điều này nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

 

Như vậy, tùy thuộc vào số lượng người chết mà người vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy dẫn đến cháy chung cư mini gây chết người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các khung hình phạt tương ứng như sau:

 

+ Trường hợp làm chết 01 người: bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

 

+ Trường hợp làm chết 02 người: bị phạt tù từ 05 năm đến 08 năm.

 

+ Trường hợp làm chết 03 người trở lên: bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm.

 

Bên cạnh đó, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

 

Như vậy, việc tuân thủ PCCC là việc làm rất quan trọng, là nghĩa vụ của mọi người dân nhằm bảo vệ an toàn sức khỏe, tính mạng, tài sản của bản thân và những người xung quanh. Để giảm thiểu tình trạng và quy mô cháy nổ diễn ra trên cả nước, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư thì người dân cần trang bị tốt cho mình những kiến thức cơ bản về PCCC, có ý thức tốt trong việc tuân thủ nghiêm chỉnh quy định của pháp luật tránh những tình huống xảy ra không mong muốn.