PHÂN BIỆT TỘI GIẾT NGƯỜI VÀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH GÂY HẬU QUẢ CHẾT NGƯỜI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015?

1. Tội giết người

CSPL: Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015

Tội giết người là hành vi cố ý gây ra cái chết cho người khác một cách trái pháp luật, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 14 tuổi trở lên thực hiện.

Hậu quả của tội này là thiệt hại do hành vi phạm tội giết người gây ra cho quan hệ nhân thân, cho quyền sống, quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người. Thiệt hại này được thể hiện dưới dạng thiệt hại về thể chất – hậu quả chết người khác. Người phạm tội thực hiện hành vi nhằm mục đích tước đoạt tính mạng của nạn nhân

Hình phạt đối với tội giết người được quy định cụ thể trong Điều 123.

2. Tội cố ý gây thương tích dẫn đến hậu quả làm chết người

Tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người là những hành vi nguy hiểm cho xã hội thực hiện bởi người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện hành vi nhằm mục đích gây tổn hại đến sức khỏe người khác nhưng hậu quả dẫn đến chết người là không mong muốn.

Người phạm tội thực hiện hành vi chỉ nhằm mục đích gây tổn hại đến thân thể nạn nhân. Việc nạn nhân chết nằm ngoài ý thức chủ quan của người phạm tội.

Hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người quy định tại Điều 134 BLHS 2015 sửa đổi 2017. Tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người thì phạt tù từ 07 năm đến 14 năm (điểm a khoản 4), làm chết 02 người trở lên thì phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. (điểm a, khoản 5)

3. Phân biệt tội giết người và tội cố ý gây thương tích gây hậu quả chết người trong BLHS 2015?

Trong Bộ luật Hình sự 2015 (BLHS), tội giết người và tội gây thương tích dẫn đến hậu quả làm chết người được quy định tại Điều 123 và Điều 134 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có những điểm khác biệt sau:

Thứ nhất, về mục đích của hành vi phạm tội. Tội giết người thì người phạm tội thực hiện hành vi nhằm mục đích tước đoạt tính mạng của nạn nhân. Còn tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người thì người phạm tội thực hiện hành vi chỉ nhằm mục đích gây tổn hại đến thân thể nạn nhân. Việc nạn nhân chết nằm ngoài ý thức chủ quan của người phạm tội.

Thứ hai, về việc xác định mức độ, cường độ tấn công. Tội giết người thì mức độ tấn công nhanh và liên tục với cường độ tấn công mạnh có thể gây chết người. Còn tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người thì mức độ tấn công nhẹ hơn, cường độ tấn công cũng không liên tục hay dồn dập.

Thứ ba, về vị trí tác động trên cơ thể. Tội giết người thì thông thường, người phạm tội luôn chọn những vị trí trọng yếu trên cơ thể như vùng đầu, ngực, bụng,…Còn tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người thì vị trí thường không gây nguy hiểm chết người như vùng vai, tay, chân,…

Thứ tư, về vũ khí hay hung khí sử dụng và các tác nhân khác. Yếu tố này cũng là một yếu tố cần thiết để phân biệt hai tội này.

Thứ năm, về yếu tố lỗi. Tội giết người thì người thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý (lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp). Còn tội cố ý gây thương tích dẫn đến hậu quả chết người thì người thực hiện hành vi có lỗi vô ý đối với hậu quả chết người xảy ra. Nghĩa là họ thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người, nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra, có thể ngăn ngừa được hoặc họ không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó. Hậu quả chết người xảy ra là vì những thương tích do hành vi của người phạm tội gây ra.

Trong trường hợp phạm tội giết người, người thực hiện hành vi có lỗi cố ý đối với hậu quả chết người. Nghĩa là họ nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả chết người có thể xảy ra và mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc tuy không mong muốn nhưng để mặc hậu quả đó xảy ra. Sự hình thành ý thức của người có hành vi giết người có thể được biểu hiện theo một trong ba dạng sau:

- Trước khi thực hiện hành vi nguy hiểm đến tính mạng người khác, người phạm tội thấy trước được hậu quả chết người tất yếu xảy ra và mong muốn cho hậu quả đó xảy ra. Biểu hiện ý thức này ra bên ngoài thường được biểu hiện bằng những hành vi như: chuẩn bị hung khí (phương tiện), điều tra theo dõi mọi hoạt động của người định giết, chuẩn bị những điều kiện, thủ đoạn để che giấu tội phạm...

- Trước khi có hành vi nguy hiểm đến tính mạng người khác, người phạm tội chỉ nhận thức được hậu quả chết người có thể xảy ra chứ không chắc chắn nhất định xảy ra vì người phạm tội chưa tin vào hành vi của mình nhất định sẽ gây ra hậu quả chết người. Bản thân người phạm tội cũng rất mong muốn cho hậu quả xảy ra, nhưng họ lại không tin một cách chắc chắn rằng hậu quả ắt xảy ra.

- Trước khi thực hiện hành vi nguy hiểm đến tính mạng của người khác, người phạm tội cũng chỉ thấy trước hậu quả chết người có thể xảy ra tuy không mong muốn hậu quả chết người xảy ra, nhưng có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra, hậu quả xảy ra người phạm tội cũng chấp nhận.

Trong trường hợp phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người, người thực hiện hành vi có lỗi vô ý đối với hậu quả chết người xảy ra. Nghĩa là họ thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người, nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra, có thể ngăn ngừa được hoặc họ không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó. Đây là trường hợp người phạm tội chỉ cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khoẻ của nạn nhân, nhưng chẳng may nạn nhân bị chết, cái chết của nạn nhân là ngoài ý muốn của người phạm tội. Hậu quả chết người xảy ra là vì những thương tích do hành vi của người phạm tội gây ra.

Điểm khác nhau cơ bản là trong trường hợp phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khoẻ của người khác là người phạm tội chỉ mong muốn hoặc bỏ mặc cho hậu quả gây thương tích xảy ra. Còn trường hợp phạm tội giết người chưa đạt là người phạm tội mong muốn hậu quả xảy ra, hậu quả chết người không xảy ra là ngoài ý muốn của họ

Đối với tội “cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” (theo Điều 134 BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung 2017) thì người phạm tội chỉ có ý định gây thương tích cho nạn nhân chứ không mong muốn hoặc bỏ mặc cho nạn nhân chết. Trong trường hợp người phạm tội nhận thức được hành vi của mình có khả năng làm chết người mà vẫn có ý thức bỏ mặc cho hậu quả xảy ra muốn sao cũng được nên khi đó, nếu hậu quả là gây thương tích thì định tội cố ý gây thương tích, nếu hậu quả là chết người thì người phạm tội phạm vào tội giết người.