BẠO HÀNH TRẺ EM SẼ BỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ?

Việt Nam là quốc gia đầu tiên tại Châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước về Quyền trẻ em vào năm 1990. Ba mươi năm qua, những điều được quy định trong Công ước này đã thay đổi hàng triệu cuộc đời của những đứa trẻ trên khắp mọi miền đất nước. Ngày càng có nhiều trẻ em tại Việt Nam được pháp luật bảo vệ, được tiếp cận với nền giáo dục hiện đại, được chăm sóc sức khỏe đầy đủ và phát triển toàn diện về mặt vật chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều vụ bạo hành trẻ em gây chấn động dư luận. Điều này khiến chúng ta phải đặt ra câu hỏi, chế tài nào để xử phạt và răn đe hành vi bạo hành trẻ em tại Việt Nam?

1. Quy định pháp luật về bạo hành trẻ em

Pháp luật Việt Nam tại Điều 1 Luật Trẻ em 2016 quy định, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Bạo hành (bạo lực) trẻ em là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em căn cứ theo Khoản 6 Điều 4 Luật trẻ em 2016.

Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển. Bạo hành trẻ em là một trong những hành vi bị nghiêm cấm quy định tại Điều 6 Luật Trẻ em 2016. Người nào có hành vi bạo hành trẻ em, căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi đó mà có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. Bạo hành trẻ em sẽ bị xử lý như thế nào

Đối với các hành vi bạo hành trẻ em nhưng không gây ra các thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm thì sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 27 Nghị định 144/2013/NĐ-CP. Cụ thể:

- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

1. Xâm phạm thân thể, gây tổn hại về sức khỏe đối với trẻ em;

2. Bắt nhịn ăn, nhịn uống, không cho hoặc hạn chế vệ sinh cá nhân; bắt sống ở nơi có môi trường độc hại, nguy hiểm hoặc các hình thức đối xử tồi tệ khác với trẻ em;

3. Gây tổn thương về tinh thần, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, lăng nhục, chửi mắng, đe dọa, làm nhục, cách ly, sao nhãng ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em;

4. Dùng các biện pháp trừng phạt để dạy trẻ em làm trẻ em tổn thương, đau đớn về thể xác, tinh thần;

5. Thường xuyên đe dọa trẻ em bằng các hình ảnh, âm thanh, con vật, đồ vật làm trẻ em sợ hãi, tổn thương tinh thần.

Ngoài ra, người thực hiện một trong các hành vi nêu trên còn phải chịu mọi chi phí để khám bệnh, chữa bệnh (nếu có) cho trẻ em.

Đối với các hành vi bạo hành trẻ em gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 về một trong các tội sau đây:

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe đối với trẻ em mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11%: phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. (điểm e, khoản 1 Điều 134 BLHS).

- Tội hành hạ trẻ em (nếu không thuộc trường hợp của Tội ngược đãi quy định tại Điều 185 BLHS): Người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người dưới 16 tuổi nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm (Khoản 2 Điều 140 BLHS).

- Tội ngược đãi trẻ em: Người nào đối xử tồi tệ hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm thân thể con, cháu dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm (Điều 185 BLHS).

- Tội vô ý làm chết người: Người nào vô ý làm chết người, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. (Điều 128 BLHS).

- Tội giết người: Người nào giết người dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình (Điều 123 BLHS).

3. Vụ án bé gái 8 tuổi bị bạo hành đến chết

Sáng ngày 21/7 vừa qua, tại Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra phiên tòa xét xử công khai vụ việc bé A 8 tuổi bị mẹ kế là Nguyễn Võ Quỳnh Trang và bố ruột Nguyễn Kim Trung Thái bạo hành dẫn đến tử vong gây chấn động dư luận.

Quá trình điều tra phát hiện, từ ngày 7/12/2021 đến ngày 22/12/2021, Trang đã dùng tay, chân, cây gỗ, cây kim loại (là ống nối của máy hút bụi) đánh đập, hành hạ dã man cháu A bằng nhiều cách thức khác nhau trong nhiều ngày, nhiều giờ. Thậm chí, có những ngày Trang đánh cháu A trong tình trạng không mặc áo quần, quỳ gối và giơ hai tay lên cao rồi đánh đập tàn nhẫn. Thái là bố ruột nhưng không ngăn cản mà còn la mắng, tham gia đánh con. Nghiêm trọng hơn, Trang còn bắt cháu A chui vào chuồng chó nhốt chung với chó, quỳ gối trong chuồng chó. Phân tích camera cho thấy, có nhiều lần Trang đánh cháu A. không phải trong lúc cháu học bài mà đánh vì những lý do vô lý, viện cớ để đánh cháu. Đỉnh điểm của sự việc xảy ra vào tối ngày 22/12/2021, Trang đã dùng tay, chân và cây gỗ, đánh đập, đạp mạnh liên tục, dồn dập dã man vào các vùng trọng yếu trên cơ thể của cháu A, khiến cháu tử vong trước khi vào bệnh viện.

Hành vi của Nguyễn Võ Quỳnh Trang đã vi phạm nghiêm trọng quyền được sống, quyền bất khả xâm phạm về tính mạng và sức khỏe của trẻ em. Về mặt ý chí, Trang có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự, biết rõ bé A mới 8 tuổi, không có khả năng tự vệ, chưa phát triển hoàn thiện về thể chất lẫn tinh thần, phải sống phụ thuộc vào bố mẹ. Trang nhận thức rõ việc tấn công liên tục vào khu vực trọng yếu của cháu A có thể khiến cháu A tử vong, tuy nhiên Trang vẫn tiếp tục thực hiện hành vi một cách tàn nhẫn, hậu quả là cháu A đã không qua khỏi. 

Mặt khác, theo lời khai, chứng cứ cùng các nhân chứng của vụ án, do Nguyễn Kim Trung Thái không muốn có con với Trang, gia đình Trang cũng không chấp nhận người vợ kế này khiến Trang rất ghen tức và thù hận chị Nguyễn Thị H là vợ cũ của Thái, tức mẹ ruột của bé A. Thậm chí, Trang đã nhiều lần tìm đến nhà chị H và cấm chị H gặp cháu A. Như vậy, việc Trang có hành vi bạo hành đối với bé A xuất phát từ ý muốn cố gắng phát tiết sự tức giận lên đứa trẻ không có khả năng tự vệ mà không phải nhằm mục đích giáo dục trẻ em.

Có thể thấy hành vi của Nguyễn Võ Quỳnh Trang đã phạm vào Tội giết người theo Điều 123 và Tội hành hạ người khác theo Điều 140 Bộ luật Hình sự, với tình tiết tăng nặng là giết trẻ em, mang tính chất côn đồ và giết người với động cơ đê hèn. Mức phạt cao nhất mà Nguyễn Võ Quỳnh Trang phải đối mặt có thể lên đến tử hình.

Đối với Nguyễn Kim Trung Thái, dù đã nhiều lần chứng kiến Trang hành hạ, đánh đập con tàn nhẫn, nhận thức rõ hành vi của Trang có thể khiến cháu A tử vong nhưng không can ngăn, còn nhiều lần tiếp tay, tham gia đánh đập con ruột của mình. Bên cạnh đó, sau khi biết cháu A tử vong, Thái còn chủ động xóa toàn bộ dữ liệu camera trong căn hộ nhằm che giấu cho Trang, gây cản trở quá trình điều tra vụ án. Hành vi của Thái đã phạm vào Tội hành hạ người khác theo Điều 140 và Tội che giấu tội phạm theo Điều 389 với mức hình phạt cao nhất đối với 2 tội danh này là từ 5 - 10 năm tù. Tuy nhiên, do Thái đã tham gia thực hiện đánh đập dã man cháu A đồng thời tiếp tay cho Trang nên hành vi của Thái có thể bị truy tố về Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật hình sự. 

Vụ việc trên là một hồi chuông cảnh tỉnh đối với những bậc làm cha mẹ cũng như pháp luật về bảo vệ trẻ em khỏi bạo lực gia đình hiện nay. Chính vì vậy, cần xem xét vụ án một cách công bằng, văn minh, tuân theo quy định của pháp luật nhằm răn đe và tránh cho sự việc đáng tiếc tương tự xảy ra trong tương lai.