TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI LÀ GÌ?

Thế nào là tài sản hình thành trong tương lai?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 108 BLDS 2015 Tài sản hình thành trong tương lai bao gồm: Tài sản chưa hình thành; Tài sản đã hình thành nhưng chủ thể xác lập quyền sở hữu tài sản sau thời điểm xác lập giao dịch. Bên cạnh đó, BLDS 2015 cũng có đề cập tài sản hình thành trong tương lai có thể là động sản hoặc bất động sản.

Có thể thấy khái niệm tài sản hình thành trong tương lai được nêu trong BLDS là dạng liệt kê, không thể hiện đặc trưng chung nhất của các tài sản hình thành trong tương lai.

Liên quan đến giao dịch bảo đảm, pháp luật quy định Tài sản bảo đảm có thể là tài sản hiện có hoặc tài sản hình thành trong tương lai.

Trong đó, tại khoản 2 Điều 4 NĐ 163/2006/NĐ-CP định nghĩa Tài sản hình thành trong tương lai là tài sản thuộc sở hữu của bên bảo đảm sau thời điểm nghĩa vụ được xác lập hoặc giao dịch bảo đảm được giao kết. Tài sản hình thành trong tương lai bao gồm cả tài sản đã được hình thành tại thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm, nhưng sau thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm mới thuộc sở hữu của bên bảo đảm.

Sau đó, NĐ 11/2012/NĐ-CP sửa đổi bổ sung số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm có sự thay đổi về cách giải thích tài sản hình thành trong tương lai, cụ thể tài sản hình thành trong tương lai gồm:

• Tài sản được hình thành từ vốn vay;

• Tài sản đang trong giai đoạn hình thành hoặc đang được tạo lập hợp pháp tại thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm;

• Tài sản đã hình thành và thuộc đối tượng phải đăng ký quyền sở hữu, nhưng sau thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm thì tài sản đó mới được đăng ký theo quy định của pháp luật.

• Tài sản hình thành trong tương lai không bao gồm quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên NĐ 21/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15 tháng 5 năm 2021 (NĐ 163/2006/NĐ-CP và NĐ 11/2012/NĐ-CP hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành) lại lược đi cách giải thích về tài sản hình thành trong tương lai. Cụ thể tại Điều 8 NĐ 21/2021/NĐ-CP chỉ thể hiện tài sản hình thành trong tương lai là một trong các loại tài sản dùng để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ; Việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tài sản hình thành trong tương lai không áp dụng đối với quyền sử dụng đất.

Tóm lại, ví dụ về tài sản hình thành trong tương lai có thể là mua xe trả góp, chung cư đang xây dựng,..

Điều kiện để tài sản hình thành trong tương lai được giao dịch 

Về nguyên tắc để tài sản hình thành trong tương lai được đưa vào các giao dịch phải đảm bảo các điều kiện như sau:

• Tài sản bảo đảm phải thuộc quyền sở hữu của bên bảo đảm, trừ trường hợp cầm giữ tài sản, bảo lưu quyền sở hữu.

• Tài sản đảm bảo không phải là đối tượng bị tranh chấp về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, quản lý của bên bảo đảm.

• Không bị kê biên để bảo đảm thi hành án.

• Tài sản mà pháp luật quy định phải mua bảo hiểm thì bên bảo đảm phải mua bảo hiểm tài sản trong thời hạn bảo đảm tiền vay

• Tài sản bảo đảm có thể được mô tả chung, nhưng phải xác định được. Cụ thể phải có các giấy tờ chứng minh rằng tài sản đó chắc chắn sẽ hình thành trong tương lai, và chắc chắn thuộc quyền sở hữu bên bảo đảm vào thời điểm phải xử lý tài sản đó. Cụ thể, trong trường hợp tài sản hình thành trong tương lai là tài sản gắn liền với đất, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng có thể là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, cũng có thể là hợp đồng góp vốn,..

• Bên đảm bảo phải có khả năng quản lý, giám sát tài sản bảo đảm với tài sản hình thành trong tương lai là vật tư, hàng hóa.

Trình tự, thủ tục giao dịch bảo đảm với tài sản hình thành trong tương lai.

Chế định này được quy định riêng trong một vài điều khoản liên quan đến các khâu của giao dịch bảo đảm như việc xác định tài sản, thủ tục xử lý tài sản bảo đảm. Cụ thể căn cứ pháp lý Điều 24, Điều 55 NĐ 21/2021/NĐ-CP quy định:

• Bên nhận bảo đảm xác lập quyền đối với phần hoặc toàn bộ tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai kể từ thời điểm phần hoặc toàn bộ tài sản bảo đảm này được hình thành.

Hiệu lực đối kháng của biện pháp bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai với người thứ ba được áp dụng theo quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 23 NĐ 21/2021/NĐ-CP

• Việc xử lý tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai thực hiện theo thỏa thuận của các bên. Thỏa thuận này có thể có các nội dung sau đây:

Trường hợp tài sản bảo đảm chưa hình thành hoặc đã hình thành nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận trong trường hợp thuộc đối tượng phải đăng ký theo quy định của pháp luật thì bên nhận bảo đảm có thể chuyển nhượng hợp đồng mua bán tài sản, hợp đồng khác về xác lập quyền đối với tài sản hình thành trong tương lai, nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm hoặc bán tài sản hình thành trong tương lai theo quy định của pháp luật;

Trường hợp tài sản bảo đảm đã hình thành và bên bảo đảm đã xác lập quyền sở hữu đối với tài sản thì bên nhận bảo đảm có thể nhận chính tài sản này để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm hoặc xử lý theo quy định chung về xử lý tài sản bảo đảm đối với tài sản hiện có.